Lingua e dialettu

Gnazziu Buttitta, 1970

Un pòpulu,
mittìtilu â catina,
spugghiàtilu,
attuppàtici a vucca;
è ancora lìbbiru.

Livàtici u travagghiu,
u passaportu,
a tavula unni mancia,
u lettu unni dormi;
è ancora riccu.

Un pòpulu
addiventa pòviru e serbu
quannu ci arròbbanu a lingua
addutata dî patri:
a perdi pi sempri.

Addiventa pòviru e serbu
quannu i paroli nun fìgghianu paroli
e si màncianu ntra d’iḍḍi.

Mi nn’addugnu ora,
mentri accordu a chitarra dû dialettu
ca perdi na corda a lu jornu.

Mentri c’arripezzu
a tila camuluta
ca tisseru i nostri avi
cu lana di pècuri siciliani.

E sugnu pòviru:
àju i dinari
e nun li pozzu spènniri,
i giujelli
e nun li pozzu rigalari,
u cantu
ntâ gaggia
cu l’ali tagghiati.

Un pòviru
c’aḍḍatta ntê minni strippi
dâ matri putativa,
ca u chiama figghiu
pi nciuria.

Nuiautri l’avèvamu a matri;
ni l’arrubbaru.
Aveva i minni a funtana di latti
e ci vìppiru tutti;
ora ci spùtanu.

Ni ristò a vuci d’iḍḍa,
a cadenza,
a nota vascia
dû sonu e dû lamentu:
chissi, nun nî ponnu rubbari.

Ni ristò a sumigghianza,
l’andatura,
i gesti,
i lampi nta l’occhi:
chissi, nun nî ponnu rubbari.

Nun nî ponnu rubbari,
ma ristamu pòviri
e òrfani u stissu.

Lijama ùtili

https://www.youtube.com/watch?v=Xm-Xz1dCJB8 https://www.youtube.com/watch?v=4GLdxHNJMtQ https://www.identitasiciliana.eu/wp-content/uploads/2022/09/buttitta.pdf